Jan Hamstra: ‘Verbonden met onze omgeving’

vrijdag, 7 mei 2021

Werken in schroot is machtig, omdat er veel vrijheid is, vertelt Jan Hamstra van het gelijknamige metaalrecyclebedrijf in het Friese Balk enthousiast. ‘Soms kom ik bij iemand thuis en er staat een klein bootje op het erf. Dat is vast te koop en meestal kom ik dan met een bootje rijker weer terug. Datzelfde geldt voor een oude tractor of brommer. Iedere dag is anders en dat is de charme van mijn werk.’

 

Een meerstal ontstond in tijden van sterke veenvorming, doordat het water niet of moeilijk weg kan komen. Het Slotermeer dat ligt tussen de drie Friese plaatsen Balk, Sloten en Woudsend, is ontstaan vanuit een dergelijke meerstal.

 

Vanuit het Slotermeer loopt het riviertje de Luts door het dorp Balk, waar Jan Hamstra metaalrecycling is gevestigd. Een echte doe-het-zelver van het type ruwe bolster en blanke pit. Samen met zijn vrouw en een werknemer zijn bedrijf bestierd hij zijn bedrijf.

 

Omgeving

 

De omgeving van Balk en het Slotermeer is beïnvloed door de turfwinning die vanaf circa de zestiende eeuw op gang kwam. Balk ligt in gemeente Friese meren in het Zuidwesten van Friesland. Je komt hier verschillende meren en lange rechte vaarwegen tegen. Het plaatsje is letterlijk vernoemt naar een Balkbrug die over de rivier de Luts lag. Vandaag de dag is het plaatsje vooral een watersportcentrum.

 

‘Wij voelen ons verbonden met onze omgeving’, aldus Jan Hamstra, zelf woonachtig in Sloten. De familiegeschiedenis van de eigenaar van Jan Hamstra Metaalrecycling is dan ook direct verbonden met het water en het gebruik van de waterwegen.

 

Bakfiets en schip

De pake (grootvader) van Jan startte al jong met het verzamelen van metaal. In de winter werkte pake voor de gemeente. In de zomer trok hij erop uit met zijn bakfiets. Hij trok bij de boeren langs op zoek naar bijvoorbeeld machines die kapot waren gegaan en die moesten worden gedemonteerd.

 

Meestal had hij ergens een scheepje liggen waar hij het metaal kon verzamelen. Na verloop van tijd was het schip volgeladen en kon het metaal worden verkocht. Een volgeladen schip had zo ongeveer 30 ton staal in het ruim liggen. Pake voer dan met het schip naar Smit Staal in Heerenveen, die in die jaren nog waren gevestigd aan de Badweg.

 

Bascule

Dan moest er worden gelost. Grootvader had altijd een paar hulpen mee om dit werk te doen. Het werd allemaal met de hand uitgeladen. Het metaal ging op een karretje en dan naar de bascule.

 

Een bascule is een weegschaal met een lange arm en in het midden een draaipunt. Aan de ene kant wordt het te wegen materiaal gelegd en aan de andere kant bepaalt men door middel van gewichten hoe zwaar het materiaal is. Als de stang exact horizontaal staat kan worden bepaald hoe zwaar het gewicht is.

 

Na het wegen op de bascule kon het ijzer er weer af en werd het naar de bult gebracht. Met een beetje gelukt had je al het metaal dus drie of vier keer door handen. Dat was nog eens hard werken. Tegenwoordig kunnen we gelukkig gebruik maken van kranen en vrachtwagens met keepsystemen. Alleen bij het sorteerwerk komt nog handwerk kijken.

 

Metselen

Jan is zelf op zijn zeventiende bij de boer begonnen. Na een jaar of vijf werken, wilde hij wat anders proberen. Hij begon te werken in de bouw als metselaar. Daarnaast werkte hij bij zijn vader op het bedrijf in het oud-ijzer. Dat werken bij zijn vader deed hij af en toe als er een extra handje nodig was. Jan heeft vijftien jaar als metselaar gewerkt. Door de crisis van 2008 werd het moeilijker en moeilijker om aan de slag te blijven in de bouw.

 

Door de moeilijkheden in de bouw ging Jan over de toekomst nadenken. Het verdiende niet meer goed en hij besloot om met zijn vader om tafel te gaan zitten. ‘It moat oars!’ (Het moet anders) zei Jan tegen zijn vader. Gezamenlijk kwamen ze op het idee dat Jan heel goed een eigen bedrijf zou kunnen beginnen. Na wat onderzoek werd er in Balk op de huidige locatie, Eigen Haard 20C een goede plek met loods gevonden.

 

Gezonde basis

Doordat Jan en de vader van Jan veel contacten hebben en hadden in de schroot startte het bedrijf met een gezonde basis. Nu tien jaar later staat er dan ook een gezond bedrijf. Anneke, de vrouw van Jan, doet de administratie en neemt de telefoon aan. De ondernemer  is heel blij dat zij dit doet. Er zijn continu vragen over oud-ijzer prijzen en het computerwerk ligt hem al helemaal niet. Tevens hebben ze vast een werknemer in dienst. Daarnaast springen de zoons van Jan bij als het nodig is.

 

In de contacten met de klant staat voor Jan fatsoen voorop. Afspraak is afspraak, aldus Jan. ‘Je moet mensen het gevoel geven dat je ze serieus neemt. Ze mogen van mij met van alles aankomen. Ik zal altijd proberen of ik een klant ergens mee kan helpen. ‘

 

Wanneer een klant een partij oud-ijzer komt brengen kunnen ze zich melden bij Jan. Hij loopt dan met de klant mee om te kijken wat deze komt brengen. Hij maakt dan al een voorselectie en geeft aanwijzingen waar het materiaal mag worden gelost. Dan wordt er gewogen. Vervolgens kan de klant naar de beoogde containers rijden. Soms springen de zoons van Jan bij tijdens het lossen. Op deze wijze leren de jongens het vak spelenderwijs aldus Jan. Tot slot worden de prijzen bepaald.

 

Flinke investeringen

‘Maar niet alles dat blinkt is goud hoor’, zegt Jan. ‘Soms zien mensen dat ik een nieuwe machine heb aangeschaft. Dan zeggen ze dat het zeker heel goed gaat. Wat mensen vaak vergeten is dat al die machines flinke investeringen vragen en dat er veel handel nodig is om dit terug te verdienen.’

 

Inmiddels heeft Jan dan ook een flink machine- en vrachtwagenpark opgebouwd. ‘De Leibherr A316 overslagkraan is ideaal, omdat de cabine omhoog kan. Wanneer je laad kun je in de bak kijken of alles wel goed gespreid is. Deze diesel met een gewicht 16.600 kg en een dikke 117 pk is perfect voor het laad en los werk. De maximale snelheid bedraagt 30 km per uur, maar die gebruik je op het terrein natuurlijk niet.’

 

Daarnaast beschikt Jan over een MAN vrachtwagen met kraan, waar een motor van 450 pk in zit. ‘Met al het aanbod van koper is een kabelpelmachine onontbeerlijk. Voor het roestvrijstaal zijn plasmasnijders beschikbaar en voor het gewoon ijzer snijbranders die een plaatdikte van 10 centimeter aankunnen. Een BE vrachtauto met grote kar, voor kleinere ladingen en een Linde heftruck maken de collectie af.’

 

Leef bij de dag!

 

Werken in schroot is machtig, omdat er veel vrijheid is, vertelt hij enthousiast. ‘Soms kom ik bij iemand thuis en er staat een klein bootje op het erf. Dat is vast te koop en meestal kom ik dan met een bootje rijker weer terug. Datzelfde geldt voor een oude tractor of brommer. Ik kan er altijd wat mee. Iedere dag is anders en dat is de charme van mijn werk.’

 

De afgelopen corona-periode is het bedrijf goed doorgekomen. ‘Daar zijn ze heel blij mee, maar je weet nooit wat er gaat gebeuren. Corona, een handelsoorlog met China, strengere regelgeving….’ Jans motto is dan ook: ‘Ik leef bij de dag en zie wel wat de toekomst brengt!’

Advertentie