‘Recycling is urgenter dan ooit’

vrijdag, 1 april 2022

Recycling is urgenter dan ooit, zegt dagvoorzitter Helga van Leur bij de start van het Nationaal Recycling Congres 2022, dat op 17 maart in hybride vorm plaatsvond. Hoewel Nederland één van de koplopers is in Europa, zijn er ook verbeterpunten. Zo zouden fabrikanten meer moeten worden gestimuleerd om secundaire grondstoffen te gebruiken en moet ook bij het design van een product al rekening worden gehouden met recycling. 

‘We moeten verbinding zoeken met elkaar’, vindt Van Leur, die ambassadeur is van weer, klimaat, duurzaamheid en gedrag. ‘Morgen is het Global Recycling Day. Vandaag houden we het lokaal. Recycling is urgenter dan ooit. De situatie in de Oekraïne laat zien hoe afhankelijk we zijn van grondstoffen. Hoe kunnen we dit beter aanpakken en kringlopen kleiner maken? Een nog betere recycling gaat er straks voor zorgen dat we onze duurzaamheidsdoelstellingen en klimaatdoelstellingen halen. Met elkaar werken we aan een betere wereld. Het is belangrijk om ons continue op die toegevoegde waarde te blijven focussen. De vorige editie van het congres is alweer anderhalf jaar geleden. Sindsdien is er zeker voortgang geboekt. Maar we zijn er nog niet.’

Panelgesprek

Als eerste staat een panelgesprek op het programma, waarbij de voorzitters van de samenwerkende recyclingorganisaties hun gezamenlijke visie op de circulaire economie presenteren. Er wordt veel gerecycled, maar we zijn er nog lang niet. Wat is er nodig om verder richting een circulaire economie te komen? Aan tafel zitten Gerard Nijssen (FNOI), Willeke Ketting (MRF), Mariska Boer (VHT) en Ben Kras (NRK Recycling).

Ben Kras ziet in de kunststofrecycling een domino-effect van corona optreden. ‘Op het gebied van transport en logistiek zijn wij momenteel het kind van de rekening. Door corona is er zoveel vraag naar andersoortige goederen ontstaan, dat transporteurs ervoor kiezen om het afval te laten staan. Daardoor is het steeds moeilijker om partijen te vinden die onze spullen van A naar B willen brengen. Het is echt een sneeuwbaleffect.’

Recyclaat

Tijdens de vorige editie van het congres werd gesproken over recyclaat dat duurder was dan virgin grondstoffen. Van Leur wil weten of dat nog steeds het geval is. Kras schudt zijn hoofd. ‘Inmiddels is de markt 180 graden gedraaid en is virgin materiaal veel duurder geworden.’

Willeke Ketting (MRF) ziet deze ontwikkeling ook in de metaalsector. ‘De overheid ziet het belang van secundaire grondstoffen, maar in de praktijk wordt dit nog niet doorvertaald naar de wetgeving. Het is natuurlijk te gek voor woorden dat virgin materialen goedkoper zijn dan secundaire grondstoffen.  Primaire grondstoffen zijn eindig en het winnen hiervan is zeer milieubelastend. Bovendien worden de secundaire grondstoffen steeds beter van kwaliteit. Daarbij hebben ook steun nodig van de overheid. We doen nogmaals de dringende oproep om ons uit de afvalwetgeving te halen. We horen thuis in een circulaire grondstoffenwetgeving. Dat zou een positieve stimulans geven.’

‘We moeten van een lineaire naar een circulaire economie. Maar daarbij ondervinden we vooral op het gebied van regelgeving belemmering’, vindt ook Gerard Nijsen van de FNOI. ‘We pleiten voor circulaire regelgeving, die niet voorschrijft dat wij handelen in afvalstoffen, maar erkent dat wij secundaire grondstoffen verwerken.’

Meer aandacht voor design

Secundaire grondstoffen moeten nog beter worden ingezet, benadruk ze. ‘Fabrikanten moeten meer worden gestimuleerd om secundaire grondstoffen te gebruiken.’ ‘Stimuleren of straffen?’, vraagt Van Leur. ‘Ik denk dat het eerste beter werkt’, antwoordt Ketting, ‘maar anders mag het tweede ook. Van fabrikanten zou geëist moeten worden dat ze producten maken op basis van ontwerpen die recycleblaar zijn. Daardoor kan de recycling worden verbeterd. Neem bijvoorbeeld de papieren broodzak. Consumenten vinden het fijn en duurzaam dat hun brood in papier wordt verpakt. Maar waarom heeft deze verpakking van een plastic schermpje? Dat is geen circulaire ontwikkeling. Hierdoor wordt recycling alleen maar lastiger. Om de recycling verder te verbeteren, vereist vooral het begin van de keten meer aandacht.’

Verlaging CO2-uitstoot

Ketting benadrukt de belangrijke rol van de recyclingsector op het gebied van de CO2 uitstoot. ‘Recycling zorgt voor een zeer grote verlaging van de CO2-uitstoot. De MRF heeft hier onderzoek naar gedaan. Het blijkt dat we met recycling  14,4 miljoen ton CO2 per jaar besparen. Dat staat ongeveer gelijk aan de helft van het aantal kilometers dat in Nederland per jaar wordt gereden. Gezien de klimaatdoelstellingen van de overheid is deze verlaging natuurlijk heel belangrijk. Daarom zou de overheid recycling meer moeten stimuleren en hoger op de agenda moeten zetten.’

Meer beleid nodig

Volgens Peter Henkens, projectleider Green Deals van het Ministerie van Infrastructuur, zijn er zeker kritische kanttekeningen te plaatsen bij het beleid. ‘Neem bijvoorbeeld het ontwerp van producten. Dit komt ook aan bod in de recent uitgebrachte reportage PBL. Hierin staat dat er meer sturing en beleid nodig is. Recycling is een belangrijke bouwsteen om in 2050 circulair te zijn. In 2030 moet het gebruik van primaire grondstoffen zijn gehalveerd. Om deze doelstellingen te behalen is recycling ontzettend belangrijk. Daardoor kan de CO2-uitstoot verder worden verlaagd. Dat biedt allerlei voordelen, zoals verbetering van de lucht- en bodemkwaliteit en de biodiversiteit.’ De overgang van een lineaire naar een circulaire economie is heel belangrijk, maar zorgt ook voor een forse opgave. ‘Recyclingbedrijven vervullen op dit gebied een cruciale rol.’

Successen

Gelukkig zijn er volgens hem ook successen te benoemen. ‘We doen het best goed in Nederland. We hebben recyclingpercentage van meer dan 80 procent. Daarmee behoren we tot een van de koplopers in Europa. Onlangs is ‘Van afval naar grondstof gepresenteerd’. Kwaliteit staat daarbij centraal. Een goede recycling begint bij een goede inzameling.’

Maar ondanks de mooie verhalen valt nog veel winst te behalen, besluit hij. ‘Bijvoorbeeld op het gebied van circulaire ontwerpen, oftewel: design voor recycling. Ik verwacht veel van het Europees productenbeleid. Verder proberen we zelf ook het gebruik van recyclaat zoveel mogelijk te stimuleren. Zo stellen we bij Green Deals een bepaald minimum aan recyclaat dat in bepaalde producten moet zitten. De circulaire economie moet versneld worden. Het fundament is gelegd. Nu werken we verder aan een verdere concretisering.’

Advertentie