Jan Peter Balkenende ontvangt visieboek Stichting OPEN

In het visieboek ‘Van producentenverantwoordelijkheid naar maatschappelijke verantwoordelijkheid’ schetst Stichting OPEN de noodzaak van de transitie naar een circulaire economie en welke stappen hiervoor nodig zijn. Jan Peter Balkenende (voorzitter van de Raad van Advies van Stichting OPEN) nam een exemplaar in ontvangst.

De wereld verandert razendsnel. Technologie, digitalisering, klimaatverandering en geopolitieke verschuivingen dwingen ons om fundamenteel anders te kijken naar de manier waarop we omgaan met grondstoffen. Het maakt de Nederlandse ambitie om in 2050 volledig circulair te zijn alleen maar urgenter.

Tegen deze achtergrond beschrijft het visieboek niet alleen de noodzaak van de transitie naar uitgebreide maatschappelijke verantwoordelijkheid (UMV) maar laat het ook zien welke stappen er nodig zijn om de circulaire doelen van 2050 te halen en om daarmee een duurzame toekomst te garanderen. Het visieboek is een oproep tot daadkracht en toont aan dat we voor een uitdaging staan die alle stakeholders aangaat – producenten, overheden, bedrijven, consumenten én maatschappelijke organisaties. De conclusie is dan ook glashelder: dit is hét moment om samen te bouwen aan een circulaire toekomst voor elektronica.

Wat is nodig voor transitie?

Jan Vlak (directeur Stichting OPEN) licht toe: ‘In ons visieboek schetsen we wat er op het gebied van producentenverantwoordelijkheid nodig is om de transitie naar een circulaire samenleving te realiseren. Ook laten we zien hoe de lessen uit 25 jaar producentenverantwoordelijkheid kunnen bijdragen aan een bredere maatschappelijke verantwoordelijkheid. Want om deze transitie te laten slagen, is uiteindelijk de inzet van iedereen nodig.’

Inhoud visieboek

In het visieboek bouwt Stichting OPEN voort op ruim 25 jaar ervaring met producentenverantwoordelijkheid voor elektronica. Die systematiek heeft gezorgd voor goed georganiseerde inzameling en recycling van afgedankte apparaten, maar bereikt volgens OPEN steeds vaker zijn grenzen. De nadruk ligt vooral op afvalbeheer, terwijl de grootste milieuwinst juist eerder in de keten te behalen is.

Daarom pleit Stichting OPEN voor een verbreding naar uitgebreide maatschappelijke verantwoordelijkheid (UMV). Deze benadering kijkt niet alleen naar wat er gebeurt nadat een product is afgedankt, maar naar de volledige levenscyclus: van ontwerp en materiaalkeuze tot gebruik, hergebruik en recycling.

Toenemende druk op grondstoffen

Het visieboek schetst hoe digitalisering, elektrificatie en de energietransitie leiden tot een sterk toenemende vraag naar elektronische apparaten en daarmee naar schaarse en kritieke grondstoffen. Tegelijkertijd groeit de afvalstroom van afgedankte elektronica. Dit legt volgens Stichting OPEN een structurele kwetsbaarheid bloot in het huidige lineaire systeem.

Een circulaire economie vraagt daarom om producten die langer meegaan, beter repareerbaar zijn en eenvoudiger kunnen worden hergebruikt of gerecycled. Dat vraagt niet alleen om technologische innovatie, maar ook om andere economische prikkels, duidelijke regelgeving en betere samenwerking binnen en tussen ketens.

Gedeelde verantwoordelijkheid

Een belangrijk uitgangspunt van het visieboek is dat de circulaire transitie niet kan worden gedragen door producenten alleen. Overheden spelen een cruciale rol via wetgeving, normering en handhaving. Bedrijven zijn nodig voor innovatie, ketensamenwerking en investeringen. Consumenten beïnvloeden de levensduur van producten via gebruik en afdanking, terwijl maatschappelijke organisaties bijdragen met kennis, monitoring en bewustwording.

Stichting OPEN benadrukt dat alleen een gezamenlijke verantwoordelijkheid kan leiden tot een robuust en toekomstbestendig circulair systeem voor elektronica.