E-waste steeds belangrijker voor grondstoffenzekerheid

Elektronica-afval kan een belangrijke bijdrage leveren aan de Europese grondstoffenvoorziening en de energietransitie. Volgens beleidsmakers, recyclers en industrievertegenwoordigers zijn hogere inzamelingspercentages, meer vraag naar gerecyclede materialen en betere regelgeving nodig om het potentieel van e-waste volledig te benutten.

Elektronica-afval kan een belangrijke bijdrage leveren aan de Europese grondstoffenvoorziening en de energietransitie. Dat was de centrale boodschap tijdens het evenement ‘Securing Europe’s clean transition through e-waste circularity’ van Recycling Europe in Brussel. Volgens beleidsmakers, recyclers en industrievertegenwoordigers zijn sterkere afzetmarkten, betere regelgeving en hogere inzamelingspercentages nodig om het potentieel van e-waste volledig te benutten.

Vraag naar recyclaat

Volgens Olivier François, voorzitter van Recycling Europe, bevindt Europa zich op een belangrijk moment voor het beleid rond afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (AEEA of WEEE).

Hij benadrukte dat een grotere vraag naar gerecyclede materialen essentieel is om circulariteit economisch aantrekkelijk te maken. Dat geldt volgens de sector met name voor technische kunststoffen die uit elektronica-afval worden teruggewonnen.

Susie Burrage, voorzitter van de non-ferrodivisie van Recycling Europe, wees erop dat de energietransitie ook een grondstoffenvraagstuk is. Volgens haar bevinden veel van de grondstoffen die Europa nodig heeft voor zijn concurrentiekracht en weerbaarheid zich al in bestaande afvalstromen. Zij pleitte daarom voor betere inzameling, sterkere afzetmarkten voor recyclaat en meer investeringen in de recyclingketen.

Nieuwe EU-wet

Namens de Europese Commissie gaf Aurel Ciobanu-Dordea een toelichting op de aankomende Circular Economy Act (CEA), die naar verwachting eind september 2026 wordt gepresenteerd.

De wet moet volgens de Commissie leiden tot een verdere versterking van de circulaire economie in Europa. Daarbij wordt onder meer gewerkt aan harmonisatie van systemen voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (EPR), snellere ontwikkeling van End-of-Waste-criteria, verbeteringen in de inzameling van elektronica-afval en een omzetting van de huidige WEEE-richtlijn naar een Europese verordening.

Inzameling blijft achter

Tijdens een paneldiscussie stelde Kerstin Lichtenvort van de Europese Commissie dat de inzamelingspercentages van elektronica-afval in Europa nog altijd te laag zijn.

De Commissie onderzoekt of het toepassingsgebied van de WEEE-regelgeving moet worden uitgebreid. Daarbij wordt onder meer gekeken naar zonnepanelen, windturbines, grote industriële kabels en apparatuur uit datacenters.

Europarlementariër Bruno Tobback noemde urban mining een van de snelste en meest strategische manieren om de Europese grondstoffenzekerheid te versterken. ‘Europa doet nog onvoldoende om kritieke grondstoffen uit elektronica-afval terug te winnen. Daarom pleit ik voor meer transparantie, betere handhaving en sterkere Europese markten voor gerecyclede materialen.’

Meer hergebruik

Vanuit de witgoedsector wees Korrina Hegarty van APPLiA op het verlies van waardevolle e-waste-stromen binnen Europa. ‘Consumenten, retailers, gemeenten en producenten moeten gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor hogere inzamelingspercentages.’

Fynn Hauschke van het European Environmental Bureau (EEB) vindt dat een herziening van de WEEE-regels verder moet gaan dan alleen inzamelings- en recyclingdoelstellingen. Hij pleitte voor meer aandacht voor afvalpreventie, hergebruik en een betere aansluiting tussen ecodesignwetgeving en afvalbeleid.

Marktvraag nodig

Ook recyclers zelf benadrukten dat marktvraag cruciaal blijft. Tess Pozzi van Derichebourg stelde dat de sector de afgelopen jaren fors heeft geïnvesteerd in geavanceerde recyclingtechnologieën, onder meer voor kunststoffen uit elektronica-afval.

Volgens haar ontbreekt het echter nog aan voldoende vraag naar gerecyclede materialen. Zij pleitte daarom voor verplichte recyclaatdoelstellingen en een betere afstemming van regelgeving.

Kritieke grondstoffen

Een tweede panel stond in het teken van de terugwinning van kritieke grondstoffen uit elektronica-afval. Fabrice Mathieux van het Joint Research Centre (JRC) benadrukte dat Europa al beschikt over geavanceerde afvalverwerkingssystemen, maar dat verdere opschaling van recyclingcapaciteit noodzakelijk blijft.

Jan Tytgat van Umicore wees daarbij op het belang van voldoende schaalgrootte in metallurgische recycling. Volgens hem zijn harmonisatie van systemen, zekerheid over grondstoffenstromen en snellere procedures voor afvaltransport noodzakelijk om internationaal concurrerend te blijven. Ook de beperkte raffinagecapaciteit in Europa vormt volgens hem een belangrijk knelpunt, met name voor batterijrecycling.

Afhankelijk van China

Erick Petit van MagREEsource wees op de grote afhankelijkheid van China voor permanente magneten en zeldzame aardmetalen. Volgens hem kan recycling een belangrijke rol spelen bij het veiligstellen van deze grondstoffen. Daarvoor zijn volgens hem extra investeringen, lokale contentmaatregelen en verdere industriële opschaling noodzakelijk.

Emmanuel Katrakis van Galloo sloot zich daarbij aan. Hij noemde recycling een strategische pijler voor de Europese autonomie in een periode van geopolitieke spanningen en verstoringen van toeleveringsketens. Katrakis vindt dat snellere afvaltransporten binnen Europa, sterkere afzetmarkten voor recyclaat en maatregelen die investeringen minder risicovol maken essentieel zijn voor de verdere groei van de sector.

Innovatie

Tijdens het evenement werd ook aandacht besteed aan nieuwe innovaties. Zo presenteerde Recycling Europe het Europese Horizon-project SOPHIA. Binnen dit project wordt gewerkt aan digitale oplossingen om zonnepanelen beter repareerbaar, traceerbaar en recyclebaar te maken. Daarbij worden onder meer kunstmatige intelligentie, digitale productpaspoorten en geavanceerde recyclingtechnologieën ingezet.